Sporenonderzoek

Sporenonderzoek

In de praktijk zijn sporen, zoals keutels, van kleine marterachtigen in het veld (wezel en hermelijn in het bijzonder) zelden vindbaar, gezien de geringe grootte en de deels ondergrondse leefwijze van deze dieren.

Keutel van een hermelijn op een markante plek deponeerd, zoals hier op een steen. Latrines van wezel en hermelijn bevinden zich meestal ondergronds of in verborgen holten (© E. van Maanen)

Sporen van kleine marterachtigen en andere kleine zoogdieren kunnen worden gevangen met een ‘tracking plate’, toegepast in een zogenaamde sporenbuis. Een sporenplaat bestaat uit een op maat gemaakt plankje met middenin een stempelkussen dat goed is gedrenkt met paraffineoilie, dat verzadigd is met gesuspendeerd superfijn poederkoolstof (verkrijgbaar bij de betere kunsthandel). Aan weerszijde van het stempelkussen kunnen papierstroken met elastieken worden bevestigd of men kan de planken met witte grondverf behandelen (een tip van Matthijs Smaal). Het laatste voorkomt vraat van het papier door slakken en is handiger en duurzamer in gebruik; hoewel de sporen met fotografie moeten worden vastgelegd voor archivering. Sporenbuizen en planken kunnen verschillend in formaat worden gemaakt, naargelang de grootte van de doelsoort. PVC-pijpen met 80 mm doorsnee kunnen voor het hele wezelspectrum (vrouw wezel – man hermelijn) worden gebruikt. Om mogelijk ook bunzing mee te nemen kunnen grotere buizen en/of sporenplanken worden gebruikt.

→ Download hier een bouwplan van de standaard sporenbuis.

→ of een alternatief volgens de British Mammal Society.

Hermelijn verkent een verstopte sporenbuis. (© E. van Maanen)

Met de sporenbuismethode worden meerdere buizen in raaien of gericht op kansrijke plekken in een terrein geplaatst om de aanwezigheid van ‘wezels’ in eerste instantie of in verkennende zin te bepalen.

Plaatsing van een sporenbuis. (©E. van Maanen)
Het methodisch uitzetten en karteren van raaien met sporenbuizen, bij onderzoek naar microhabitat gebruik van kleine marterachtigen. (©J. Mos)
Een wezel in een sporenbuis in een onderzoek in Kielder Forest in Engeland. (©J. Mos)

Omdat sporenregistratie lang niet altijd duidelijk is en gezien het overlap in formaat tussen man wezel en vrouw hermelijn met moeilijk onderscheid van de prenten tussen beide soorten (→ sporenplaatvoorbeelden), levert sporenregistratie in veel gevallen geen 100% duiding van de soort op. Hiervoor wordt de Mostela-methode ingezet.

Voorbeeld van een sporenregistratie van een man hermelijn op een sporenplankje dat met grondverf is behandeld. (© E. van Maanen)

Hier meer voorbeelden van sporenregistraties (sporenpalet).

Een grotere sporenplank voor sporenregistratie van dieren in bijvoorbeeld een faunatunnel. (©E. van Maanen)